Sıkça Sorulan Sorular: Irklara ve Türlere Göre Veteriner Sağlık Rehberi

Scottish Fold ırkına kıvrık kulak özelliğini veren genetik mutasyon, aynı zamanda tüm vücuttaki kıkırdak ve kemik dokusunu etkileyerek Osteokondrodisplazi adı verilen eklem rahatsızlığına zemin hazırlar. Kuyrukta sertleşme, yüksek yerlere zıplamaktan kaçınma ve patilerde kalınlaşma ilk belirtilerdir. Kesinlikle iki Fold kedi çiftleştirilmemeli; mevcut Scottish Fold dostlarımızda ise ideal kilo korunmalı, dijital röntgen ile eklem aralıkları izlenmeli ve hekim kontrolünde glukozamin, kondroitin ve Omega-3 kürleriyle kıkırdak dokusu desteklenmelidir.

British Shorthair, Scottish Straight/Fold, Ragdoll ve Maine Coon ırkları Hipertrofik Kardiyomiyopati (HCM — kalp duvarı kasının kalınlaşması) açısından genetik yatkınlık taşır. Çoğu kedi dışarıdan hiçbir belirti göstermezken stres veya anestezi sırasında kalp yetmezliği tablosu gelişebilir. Bu nedenle kliniğimizde kısırlaştırma ve diş işlemleri öncesinde kalp-akciğer oskültasyonu, hemogram-biyokimya tahlili ve güvenli gaz (inhalasyon) anestezisi protokolü uygulanır.

Basık burunlu (brakisefalik) İran, Exotic Shorthair ve Chinchilla kedilerinde gözyaşı kanalları anatomik olarak kıvrımlı ve dar olduğu için gözyaşı buruna akamaz ve göz pınarlarından taşarak kızıl-kahverengi leke yapar; göz çevresi her gün steril solüsyonlarla silinmelidir. Ayrıca bu ırklarda genetik Polikistik Böbrek Hastalığı (PKD) riski bulunduğundan, yılda bir kez abdominal ultrasonografi ile böbrek parankimi ve su tüketimi kontrol edilmelidir.

Erkek kedilerde idrar kanalı (üretra) çok dar olduğu için strüvit/oksalat kristalleri veya stres kaynaklı mukus tıkaçları kanalı tamamen kapatabilir. İdrar dışarı atılamadığında 24–48 saat içinde potasyum ve üre kanda yükselerek akut böbrek yetmezliğine ve kalp durmasına yol açar. Kediniz kumda uzun süre ıkınıyor, acı içinde miyavlıyor veya sadece damla damla kanlı idrar yapıyorsa hiç beklemeden acil kateterizasyon ve sıvı tedavisi için kliniğe getirilmelidir.

FIP, kedilerde yaygın bulunan bağırsak koronavirüsünün (FCoV) bağışıklık düşüklüğü veya stres altında kedinin kendi vücudu içinde mutasyona uğramasıyla gelişir. "Islak (efüzif) formda" karın veya göğüs boşluğunda sarımsı yoğun sıvı birikimi, şiş karın ve nefes darlığı görülürken; "Kuru (non-efüzif) formda" antibiyotiğe yanıt vermeyen dalgalı ateş, kilo kaybı, göz içinde bulanıklık (üveit) ve arka bacaklarda denge kaybı (nörolojik belirtiler) öne çıkar. Erken tanı için kan biyokimyası (Albumin/Globulin oranı), ultrason ve sıvı analizi kritik önem taşır.

Kedilerde kısırlaştırma (dişilerde ovariohisterektomi, erkeklerde kastrasyon) fiziksel gelişim ve anestezi güvenliği açısından genellikle 6. aydan itibaren uygulanır. Dişi kedilerde kızgınlık (östrus) döneminde rahim ve yumurtalık damarları aşırı kanlandığı için kanama riskini en aza indirmek adına kızgınlık sakinleştikten hemen sonra operasyonun planlanması daha güvenlidir. Kısırlaştırma; rahim iltihabı (piyometra), meme tümörleri ve evden kaçma/yüksekten düşme riskini büyük ölçüde önler.

Yavru kedilerde iç-dış parazit uygulamasını takiben 6–8. haftalarda ilk Karma aşı (Panlökopeni / Gençlik hastalığı, Herpesvirüs ve Calicivirüs) uygulanır ve 21 gün sonra 2. dozu (rapel) yapılır. Ardından Kedi Lösemi (FeLV) aşısı 2 doz halinde ve 3. aydan itibaren yasal zorunlu Kuduz aşısı tamamlanır. Yetişkin kedilerde bağışıklığın kesintisiz sürmesi için Karma, Lösemi ve Kuduz aşıları yılda bir kez tek doz olarak tekrarlanır.

Ev kedileri dışarı çıkmasa bile hasta sahiplerinin ayakkabı tabanları, kıyafetleri, pazar poşetleri ve açık pencereden giren sinek/böcekler aracılığıyla pireler ve parazit yumurtaları eve taşınır. Özellikle iç parazitlerden tenya ve kist hidatik (Echinococcus) insan sağlığı açısından da zoonoz risk taşıdığından, ev kedilerinde 2 ila 3 ayda bir düzenli iç-dış parazit damla veya tablet uygulaması aksatılmamalıdır.

Kedinin mama kabına koşup yemek yerken aniden bağırması, başını sallaması, ağzından salya akması ve ağır ağız kokusu; diş taşı birikimi, bağışıklık kaynaklı kronik diş eti iltihabı (stomatit) veya kedi diş erimesi lezyonlarının (FORL) belirtisidir. Klinikte gaz anestezisi altında yapılan ultrasonik diş taşı temizliği (detartraj), polisaj ve gerekiyorsa rezorbe dişlerin çekimi ile kedi yeniden ağrısız beslenmeye kavuşur.

Mevsim geçişlerindeki genel tüy dökülmesi düzenli tarama, Omega-3/Biotin desteği ve kaliteli beslenmeyle azalırken; kulak arkası, baş veya patilerde kızarık, pullu ve yuvarlak para şeklinde açılan kellikler çoğunlukla mantar (Microsporum canis) veya dış parazit kaynaklıdır ve dermatolojik muayene gerektirir. Kedinin kendini yalarken yuttuğu tüylerin midede tıkanıklık (trikobezoar) yapmaması için ise haftada 3–4 kez düzenli malt macunu verilmelidir.

Ankara Kedisi, Van Kedisi ve beyaz kürklü diğer kedilerde kulak kepçesi uçları ve burun derisi melanin pigmentinden yoksun olduğu için güneşin UV ışınlarına karşı çok hassastır. Yaz aylarında pencere önünde uzun süre güneşlenen beyaz kedilerde kulak uçlarında kızarıklık, kabuklanma ve iyileşmeyen yaralar (aktinik dermatit) gelişebilir; erken dönemde güneşten koruma ve dermatolojik bakım uygulanmalıdır. Ayrıca mavi gözlü beyaz kedilerde doğuştan işitme kontrolü de yapılmalıdır.

Yavru kedilerde göz kapaklarının sarı-yeşil çapakla birbirine yapışması, hapşırık ve burun tıkanıklığı "Kedi Üst Solunum Yolu Enfeksiyonu Kompleksi" (Feline Herpesvirus-1 ve Calicivirus) kaynaklıdır. Kapanmış gözler asla kuru elle zorla açılmamalıdır; ılık steril solüsyonla yumuşatılıp kornea ülseri (göz delinmesi) oluşmadan hekimin reçete edeceği antibiyotikli/antiviral göz damlaları, L-lizin desteği ve nebülizasyon ile tedavi edilmelidir.

Kedilerde yüksekten düşme sonrasında dışarıdan kırık veya kanama görünmese bile; akciğer kanaması ve hava kaçışı (pnömotoraks), diyafram yırtılması (karın organlarının göğüs boşluğuna geçmesi), sert damak yarığı ve idrar kesesi yırtılması gibi gizli iç travmalar çok sık görülür. Düşme sonrası ilk 24 saat hayati olduğundan mutlaka kliniğimizde dijital röntgen, FAST ultrason ve solunum stabilizasyonu yapılmalıdır.

İleri yaş (geriatrik) kedilerde su kabının çabuk bitmesi, kum kabındaki idrar topaklarının büyümesi, iştah olmasına rağmen zayıflama veya ağızda üre kokusu; Kronik Böbrek Yetmezliği (KBY), Diyabet (Şeker hastalığı) veya Hipertiroidizmin erken habercisidir. 7 yaşından sonra 6–12 ayda bir yapılan kan biyokimyası (Kreatinin, Üre/BUN, SDMA, Glukoz), idrar analizi ve renal koruyucu diyetlerle yaşam süresi ve kalitesi yıllarca uzatılabilir.

Kedilerde gebelik süresi ortalama 63–65 gündür (58–68 gün arası). Çiftleşmeden sonraki 21–25. günlerde abdominal ultrasonografi ile gebelik keseleri ve yavru kalp atışları güvenle tespit edilir; 45. günden sonra ise dijital röntgen ile yavru iskelet sayısı netleştirilir. Doğum başladığında 1 saatten uzun süren şiddetli ıkınmaya rağmen yavru çıkmaması veya koyu yeşil/kanlı akıntı görülmesi durumunda acil klinik müdahale ve sezaryen değerlendirmesi gerekir.

Toy Poodle, Maltese Terrier, Yorkshire ve Pomeranian gibi küçük ve minyatür ırklarda diz kapağının (patella) içinde kaydığı kemik oluğun sığ olması nedeniyle diz kapağı yana doğru yer değiştirebilir (Patella Luksasyonu). Köpeğin yürürken veya koşarken aniden arka bacağını 2–3 adım havada tutup sonra tekrar basması en tipik belirtidir. Klinikte yapılan ortopedik muayene ve dijital röntgen ile 1’den 4’e kadar derecelendirilir; erken evrede eklem koruyucu takviyeler ve kilo kontrolü, ileri evrelerde ise kireçlenme ve çapraz bağ yırtığı oluşmadan ortopedik cerrahi uygulanır.

Alman Kurdu (Kurt köpeği), Golden Retriever, Labrador ve Rottweiler ırklarında kalça ekleminin yuvasına tam oturmaması sonucu gelişen Kalça Displazisi; yerden kalkarken zorlanma, merdiven çıkmak istememe, koşarken arka ayakları tavşan gibi birlikte atma ve bel kısmında sallanma ile kendini gösterir. Yavruluk döneminde (4–6. aylarda) erken ortopedik muayene ve röntgen taraması yapılması, kaygan zeminlerin halıyla kaplanması ve kondroprotektif desteklerle eklem sağlığının korunması büyük önem taşır.

İngiliz ve Amerikan Cocker Spaniel ırklarında uzun, ağır ve tüylü kulak kepçeleri kulak kanalının hava almasını engeller; içeride oluşan sıcak ve nemli ortam Malassezia mantarı ile bakterilerin hızla üremesine (Otitis Externa) yol açar. Köpeğin sürekli kafasını sallaması, kulağını kaşıması ve kulaktan ağır ekşi bir koku gelmesi durumunda rastgele damla kullanılmamalı; klinikte otoskopik muayene ile kulak zarı kontrol edilmeli, medikal kulak yıkaması ve etkene yönelik tedavi uygulanmalıdır.

Heyecanlandığında, su içtikten sonra veya tasma çekiştirildiğinde ortaya çıkan kuru, "kaz ötüşü (honking)" benzeri öksürük; küçük ırklarda soluk borusu kıkırdak halkalarının yumuşayıp daralmasından (Trakea Kollapsı) kaynaklanır. Bu ırklarda boyun tasması kullanımı soluk borusuna baskı yaptığı için kesinlikle bırakılmalı ve göğüs tasmasına (harness) geçilmeli; öksürük atakları için röntgen kontrolü ve solunum yolu destek tedavisi planlanmalıdır.

French Bulldog, English Bulldog, Pug ve Shih Tzu gibi brakisefalik (basık burunlu) ırklarda burun delikleri dar ve yumuşak damak uzundur (BOAS sendromu). Bu köpekler vücut ısılarını nefes yoluyla yeterince soğutamadıkları için sıcak ve nemli havalarda dakikalar içinde sıcak çarpması (heatstroke) geçirebilir. Yazın yürüyüşler sabah erken veya akşam serinliğinde yapılmalı; herhangi bir cerrahi işlemde ise mutlaka entübasyonlu güvenli gaz anestezisi tercih edilmelidir.

Sık alt kürke sahip Golden Retriever, Labrador, Alman Kurdu ve St. Bernard ırklarında; banyo veya yüzme sonrası tüylerin dipten tam kurutulmaması, pire ısırığı veya tavuk/tahıl bazlı gıda alerjisi kaşıntıyı tetikler. Köpek o bölgeyi yalayıp kaşıdıkça birkaç saat içinde tüyleri dökülmüş, ıslak ve ağrılı bir yara (Akut Nemli Dermatit / Hot Spot) oluşur. Bölgedeki tüylerin tıraş edilip antiseptik ve antialerjik klinik protokolle tedavi edilmesi gerekir.

Büyük ve derin göğüslü ırklarda tek öğünde hızlı ve fazla yemek yeme, üzerine bol su içme ve hemen ardından koşup zıplama sonucunda mide gazla şişip kendi ekseni etrafında dönebilir (Gastrik Dilatasyon Volvulus - GDV). Köpeğin karnı davul gibi şişer, öğürür ama bir şey çıkaramaz ve hızla şoka girer. Saatler içinde müdahale edilmezse ölümcüldür; korunmak için günlük mama 2–3 öğüne bölünmeli ve yemekten sonra 1 saat egzersiz yaptırılmamalıdır.

Genç Cocker Spaniel, French/English Bulldog, Cane Corso ve Beagle ırklarında gözün iç köşesinden pembe-kırmızı yuvarlak bir kitle çıkması, üçüncü göz kapağı bezinin sarkmasıdır (Cherry Eye / Kiraz Göz). Bu bez gözün gözyaşı üretiminin yaklaşık %35–40’ını karşıladığı için asla kesilip çıkarılmamalı (kuru göz hastalığı yapar); cerrahi cep tekniğiyle tekrar anatomik yerine sabitlenmelidir.

Özellikle Rottweiler, Doberman, Alman Kurdu, Kangal ve tüm aşıları tamamlanmamış yavru köpeklerde Parvovirüs; ani iştahsızlık, şiddetli kusma, ağır demir kokulu kanlı ishal ve hızlı sıvı kaybıyla seyreden çok bulaşıcı bir viral hastalıktır. Erken saatlerde başlanan damar içi sıvı-elektrolit ve yoğun bakım desteği hayat kurtarır. Birincil aşı serisi bitene kadar (12–14. haftalar) yavru köpekler ortak parklara ve dış zemine indirilmemelidir.

Yavru köpeklerde 6–8. haftalardan itibaren iç-dış parazit kontrolüyle birlikte Puppy DP, 2 veya 3 doz Karma aşı (DHPPi-L), Bronşin (Kennel Cough), Koronavirüs, Lyme ve 12. haftadan itibaren Kuduz aşısı uygulanır. Yurt dışı (AB ülkeleri ve İngiltere) seyahatlerinde ise mikroçip ve kuduz aşısından en az 30 gün sonra titrasyon kanı alınır; kan alma tarihinden itibaren 90 günlük yasal bekleme süresi bulunduğundan işlemlere seyahatten en az 4 ay önce başlanmalıdır.

Minyatür ırklarda 6–8 aylık olunduğunda kalıcı dişler çıkmasına rağmen süt dişleri (özellikle kanin/köpek dişleri) düşmeyip yan yana kalabilir. Çift sıra dizilen bu dişlerin arasına hızla gıda birikir, diş taşı ve diş eti çekilmesi gelişir. Düşmeyen süt dişleri zamanında çekilmeli; yetişkin köpeklerdeki sarı-kahverengi diş taşları ise kalp ve böbrek sağlığını korumak için ultrasonik detartraj (kavitron) ile temizlenmelidir.

Kısırlaştırma zamanlaması köpeğin ırk büyüklüğüne göre (küçük ırklarda 6–8. aydan itibaren, büyük ırklarda iskelet gelişimi gözetilerek hekim muayenesiyle) planlanır. Dişi köpeklerin erken dönemde kısırlaştırılması, ileri yaşta hayati tehlike yaratan rahim iltihabı (Piyometra) riskini tamamen ortadan kaldırır ve meme tümörü olasılığını büyük oranda düşürür; erkek köpeklerde ise iyi huylu prostat büyümesi ve testis tümörlerini önler.

Gebze, Darıca ve Kocaeli bölgesindeki park ve yeşil alanlarda keneler; Ehrlichia, Babesia ve Anaplasma gibi kan hücrelerini parçalayan "Kan Paraziti" hastalıklarını, sivrisinekler ise "Kalp Kurdu"nu (Dirofilaria immitis) bulaştırır. Ateş, halsizlik, diş etlerinde solgunluk ve burun kanaması önemli belirtilerdir. Koruma sadece yazın değil, yılın 12 ayı düzenli dış parazit (damla/çiğneme tableti) ve iç parazit uygulamasıyla sürdürülmelidir.

Parkta koşarken veya zıpladıktan sonra aniden arka bacağını havaya kaldırma ya da sadece parmak ucunu yere değdirme, özellikle orta-büyük ırklarda ve kilolu köpeklerde Ön Çapraz Bağ (Cranial Cruciate Ligament - CCL) kopmasının en sık işaretidir. Klinikte yapılan "çekmece gözü" ve tibial kompresyon muayenesi ile dijital röntgen sonrası diz eklemini stabilize eden ortopedik cerrahi uygulanır.

Çikolata (teobromin), kuru/yaş üzüm (akut böbrek yetmezliği yapar), soğan-sarımsak ve ksilitol köpekler için toksiktir; pişmiş tavuk/et kemikleri, mısır koçanı ve oyuncak parçaları ise mide-bağırsak delinmesi veya tıkanıklığına yol açar. Evde kesinlikle tuzlu su, yağ veya yoğurt içirerek kusturmaya çalışılmamalıdır; yabancı cisim yemek borusunu yırtabilir. İlk 1–2 saat içinde kliniğe başvurularak röntgen/ultrason kontrolü ve güvenli tıbbi müdahale yapılmalıdır.

Bu tablo çoğunlukla kursak mantarı (Candida / Megabakteri) veya bakteriyel kursak enfeksiyonunun tipik belirtisidir. Kur oyunundaki yem kusmadan farklı olarak kuşta halsizlik, boyun tüylerinde yapışma ve kilo kaybı görülür; dışkı ve kursak muayenesiyle hedefe yönelik tedavi başlanmalıdır.

Tüy kabartma kuşun vücut ısısını koruma çabasıdır; kuyruğun nefes alıp verirken aşağı-yukarı oynaması (tail-bobbing) ise solunum güçlüğünü gösterir. Kuşu sıcak (26–28°C), cereyansız bir ortama alıp vakit kaybetmeden klinik muayeneye getirmelisiniz.

Gaga ve ayaklarda süngerimsi kabuklanma genellikle Knemidokoptes (kuş uyuzu / mantarı) kaynaklıdır ve klinik uygulamalarla tamamen iyileşir. Aşırı gaga uzaması ise karaciğer yağlanması veya mineral dengesizliği yönünden değerlendirilmeli, tırnak ve gaga kısaltması kanama hattına dikkat edilerek hekimce yapılmalıdır.

Sultan papağanlarında burun akıntısı, sinüzit, göz çevresinde şişlik ve hırıltılı solunum; üst solunum yolu enfeksiyonları (Chlamydia, Mycoplasma veya bakteriyel etkenler) ile A vitamini eksikliğinin birleşiminden kaynaklanabilir. Erken dönemde hekim muayenesi ve uygun nebülizasyon/antibiyoterapi ile akciğerlere ilerlemeden kontrol altına alınır.

Tüy yolma davranışı; dış parazitler, deri mantarları, karaciğer rahatsızlıkları, çinko/metal zehirlenmesi veya yalnızlık/stres kaynaklı olabilir. Öncelikle fiziksel ve paraziter nedenler klinikte ekarte edilmeli, ardından kafes zenginleştirmesi ve beslenme düzenlemesi yapılmalıdır.

Evet. Kalsiyum eksikliği veya aşırı yumurtlama sonucu gelişen yumurta sıkışması (egg binding) acil müdahale gerektirir. Kuş kafes tabanında geniş duruyor, kuyruk sallıyor ve dışkılayamıyorsa evde yumurtayı kırmaya çalışmadan derhal kliniğe getirilmelidir.

Kanaryalarda ötüm kesilmesi ve nefes alırken "klik/tıkırtı" sesi duyulması çoğunlukla soluk borusu ve hava kesesi akarı (Sternostoma tracheacolum) veya solunum yolu enfeksiyonuna işaret eder. Hekim tarafından uygulanan spesifik antiparaziter damla ve solunum desteğiyle hızla düzelir.

Ayaklardaki kireç benzeri kalın pullanma (tassel foot / Knemidokoptes akarı) veya mantar enfeksiyonu kanaryalarda sık görülür. Kabuklar asla zorla koparılmamalıdır (ciddi kanama yapar); klinikte uygulanan yumuşatıcı medikal bakım ve parazit tedavisiyle sağlıklı deri yenilenir.

Mevsimsel tüy değişimi yılda bir kez (genellikle yaz sonu) 6–8 hafta sürer ve kuşun bağışıklığını yorar. Bu dönemde kanarya cereyandan korunmalı, banyo imkanı sunulmalı ve tüy yapısını güçlendiren metiyonin, biyotin ve B vitamini takviyeleri hekim önerisiyle verilmelidir.

Göz kapaklarında şişme ve beyazımsı birikinti (blefarokonjonktivit) çoğunlukla sadece kurutulmuş karidesle beslenmeye bağlı A vitamini eksikliği ve kirli/soğuk su kaynaklı bakteriyel enfeksiyon sonucudur. Klinikte uygulanan A vitamini desteği, medikal göz damlaları ve su sıcaklığının 28°C’ye sabitlenmesiyle iyileşir.

Kabuk yumuşaması (metabolik kemik hastalığı) UVB lambası ve kalsiyum eksikliğinden; kabuktaki kötü kokulu yumuşak beyaz/kızarık odakları ise kabuk çürümesi (shell rot / mantar-bakteri) enfeksiyonundan kaynaklanır. Kuru ısınma alanı ve UVB lamba kurulmalı, kabuk lezyonları klinikte antiseptik protokolle tedavi edilmelidir.

Suda bir tarafa eğik yüzme, dibe dalamama, burundan kabarcık çıkarma ve boynu uzatarak ağzı açık nefes alma; su kaplumbağalarında akut akciğer enfeksiyonunun (pnömoni) en net belirtisidir. Hayati tehlike taşır; vakit kaybetmeden antibiyotik ve sıcak bakım protokolü için kliniğe başvurulmalıdır.

Özellikle genç hamsterlarda ortam değişikliği ve stres sonrası gelişen "Islak Kuyruk" (Wet Tail / bakteriyel enterit), çok hızlı sıvı kaybına (dehidratasyon) yol açan ciddi bir hastalıktır. Beklemeden kliniğe getirilerek sıvı desteği ve kemirgenlere güvenli antibiyotik tedavisi başlanmalıdır.

Evet. Hamsterların kesici dişleri ömür boyu uzar; kafes tellerini kemirme veya genetik kapanış bozukluğu (maloklüzyon) sonucu dişler aşırı uzayarak dudak ve damağa batabilir. Evde tırnak makasıyla kesmeye çalışmak diş kökünü çatlatır; klinikte özel medikal aletlerle güvenle kısaltılır.

Hamsterlar yiyecekleri yanak keselerinde taşır; ancak yapışkan gıdalar, sivri tohum kabukları veya pamuk lifleri kesenin içine yapışarak "yanak kesesi tıkanıklığına" (impaksiyon) veya apseye neden olabilir. Hekim tarafından kese nazikçe boşaltılıp temizlenmelidir.

Kanatlılarda hırıltı, burun akıntısı ve göz kapaklarında peynirsi/köpüklü şişlik çoğunlukla Kronik Solunum Yolu Hastalığı (CRD / Mycoplasma) veya Enfeksiyöz Koriza kaynaklıdır. Bulaşıcı olduğu için hasta tavuk hemen sürüden ayrılmalı, kümes havalandırması düzeltilmeli ve hekim kontrolünde tedavi başlanmalıdır.

Özellikle nemli altlık kullanılan kümeslerde Koksidiyoz (Eimeria paraziti) bağırsak mukozasına zarar vererek kanlı/mukuslu ishale, tüylerde kabarmaya ve hızlı zayıflamaya yol açar. Dışkı değerlendirmesi ve antikoksidiyal tedavi ile birlikte altlığın kuru tutulması şarttır.

Kabuksuz veya kırılgan yumurta; kalsiyum ve D3 vitamini eksikliği, ısı stresi veya viral enfeksiyonlardan kaynaklanabilir. İbiklerin solgunlaşması ve ani halsizlik durumunda ise geceleri tavuklardan kan emen "kırmızı tavuk biti" (Dermanyssus gallinae) ve iç parazitler yönünden muayene yapılmalıdır.